ریجکت درخواست پناهندگی به معنای پایان راه نیست، اما نکته‌ای که بسیاری از متقاضیان نادیده می‌گیرند این است که برای اقدام بعدی، زمان بسیار محدودی در اختیار دارید. در فرآیند درخواست پناهندگی در کانادا، اگر رأی منفی دریافت شود، با‌توجه به شرایط پرونده، گزینه‌های قانونی مهمی همچنان وجود دارد که هر کدام دارای شرایط حقوقی مخصوص به خود هستند. اگر درخواست پناهندگی رد شود، می‌توان از طریق راه‌هایی مانند ارسال درخواست تجدیدنظر (Refugee Appeal Division)، اقدام از طریق دادگاه فدرال کانادا و همچنین بررسی درخواست ارزیابی ریسک قبل از اخراج (PRRA) اشاره کرد.

در این پروسه، هرگونه اقدام اشتباه یا تأخیر حتی چندروزه می‌تواند فرصت شکایت و رفع ریجکتی پناهندگی در کانادا را برای همیشه از بین ببرد. به همین دلیل در ادامه این مطلب، به‌صورت دقیق بررسی می‌کنیم که پس از ریجکت شدن درخواست پناهندگی، چه مسیرهایی پیش روی شماست و چگونه می‌توانید شانس موفقیت پرونده خود را افزایش دهید. با ما همراه باشید.

چرا درخواست پناهندگی رد می‌شود؟

دادگاه مهاجرت کانادا (IRB) دلایل مختلفی برای رد پرونده پناهندگی دارد:

عدم باورپذیری (Credibility): به‌طور معمول اگر ادعای پناهندگی شما تأیید نشود، یعنی مدارک کافی برای اثبات داستان‌تان نداشته باشید.

نقض در اثبات هویت: همچنین چنانچه آفیسر نتواند هویت شما به‌درستی احراز کند، یعنی مدارک هویتی‌تان کامل نباشد یا متناقض باشد، احتمال رد درخواست بالا می‌رود.

وجود جایگزین امن داخلی (IFA) یا حمایت دولتی: اگر هیأت رسیدگی باور کند که مراجع دولتی در کشور مبدا می‌توانند شما را محافظت کنند یا در کشور شما منطقه‌ای امن برای زندگی وجود دارد، می‌تواند ادعای شما را رد کند.

کشور سوم امن: علاوه بر این، اگر شهروند یا مقیم کشور دیگری باشید که در آنجا خطر جانی ندارید، پرونده پناهندگی شما مردود اعلام خواهد شد.

دست داشتن در جنایات جدی: در نهایت اگر در جنایات جدی (مانند جنایات جنگی یا جنایات علیه بشریت) دست داشته باشید، قطعا درخواست پناهنگی شما رد خواهد شد.

با توجه به حساسیت بالای پرونده‌های پناهندگی و سخت‌گیری دادگاه مهاجرت کانادا (IRB)، کوچک‌ترین تناقض، ضعف در مدارک یا ناآشنایی با روند رسیدگی، می‌تواند منجر به رد درخواست رفع ریجکتی پناهندگی در کانادا شود. به همین دلیل، کمک از یک مؤسسه حقوقی معتبر با وکلای باتجربه بسیار مهم است.

مؤسسه ایمکس به دلیل اینکه مستقیما در خاک کانادا فعالیت می‌کند، به آخرین قوانین، مراحل دادگاه و راهکارهای عملی دفاع از پرونده ریجکتی، تسلط کامل دارد. همچنین تجربه بالا در رفع رد درخواست پناهندگی در کانادا، از اصلی‌ترین دلایلی است که باعث می‌شود بسیاری از پناهجویان بخواهند پرونده خود را به وکلای ایمکس واگذار کنند.

گزینه‌های قانونی پس از دریافت نامه ریجکتی

اگر درخواست پناهندگی رد شود، چند راه قانونی برای ادامه اقامت در کانادا وجود دارد که عبارت‌اند از:

• اعتراض به بخش تجدیدنظر پناهندگی (RAD-IRB)
• درخواست بررسی قضائی در دادگاه فدرال کانادا (Judicial Review)
• درخواست ارزیابی ریسک قبل از اخراج (PRRA)
• درخواست از طریق دلایل بشر‌دوستانه و دلسوزانه (H&C)

در ادامه هرکدام از این روش‌ها را به‌صورت جداگانه بررسی خواهیم کرد.

1- اعتراض به بخش تجدیدنظر پناهندگی (RAD-IRB)

اگر درخواست پناهندگی رد شود، می‌توانید ظرف حداکثر ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ رأی کتبی، اعتراض خود را به بخش تجدیدنظر پناهندگی (RAD) ارسال کنید. در این مرحله، پرونده به‌صورت مجدد بررسی می‌شود تا مشخص گردد آیا در تصمیم اولیه از نظر حقوقی، ارزیابی شواهد یا تحلیل واقعیت‌های پرونده، اشتباه یا قصوری وجود داشته است یا خیر! چنانچه در این مرحله ثابت شود که اشتباه از سمت آفیسر اداره مهاجرت بوده، RAD می‌تواند رأی را نقض کرده و دستور رسیدگی مجدد به پرونده را صادر کند.

2- درخواست بررسی قضائی در دادگاه فدرال کانادا (Judicial Review)

پس از پایان روند اعتراض در RAD (یا در مواردی که فرد حق تجدیدنظر در RAD را ندارد) می‌توان از طریق دادگاه فدرال کانادا درخواست بازبینی قضایی (Judicial Review) را برای رفع ریجکتی پناهندگی در کانادا مطرح کرد. در این روش، یک قاضی دادگاه فدرال پرونده را باتوجه‌به نوت آفیسر و مدارک موجود بررسی می‌کند تا مشخص شود آیا تصمیم صادرشده معقول، منصفانه و مطابق با اصول و مقررات قانونی بوده است یا خیر! همچنین متقاضی یا وکیل او با تکیه بر این اسناد، لایحه دفاعیه را ارائه می‌دهد و در آن مشخص می‌کنند تصمیم مورد اعتراض از چه جهاتی غیرقانونی، غیرمنطقی یا ناعادلانه بوده است.

در نهایت، قاضی دادگاه فدرال درباره صدور یا عدم صدور اجازه رسیدگی یا اجازه استماع (Leave) تصمیم‌گیری می‌کند. در صورت عدم صدور Leave، پرونده مختومه می‌شود و در صورت صدور آن، پرونده وارد مرحله رسیدگی قضایی خواهد شد. درنهایت اگر قاضی تشخیص دهد خطای حقوقی یا نقض عدالت رخ داده، می‌تواند رای ریجکتی را باطل و پرونده را برای رسیدگی مجدد به یک آفیسر متفاوت ارجاع دهد.

لازم به تأکید است که پیروزی در دادگاه فدرال به معنای پذیرش قطعی پناهندگی نیست، بلکه صرفاً فرصت رسیدگی مجدد را فراهم می‌کند.

تفاوت بین اعتراض در RAD و دادگاه فدرال

در جدول زیر می‌توانید تفاوت بین اعتراض در RAD و دادگاه فدرال را مشاهده کنید:

موضوع	RAD	دادگاه فدرال
مرجع رسیدگی	نهاد تخصصی زیرمجموعه IRB	مرجع قضایی کانادا
نوع رسیدگی	تجدیدنظر	بازبینی قضایی
دامنه بررسی	قانون شواهد و واقعیت‌ها	خطای حقوقی و انسانی
ورود به ماهیت پناهندگی	بله	خیر
مهلت اقدام	۱۵ روز از رأی RPD	۱۵ روز از تصمیم IRB
ساختار رسیدگی	یک مرحله‌ای	دو مرحله‌ای
مرحله Leave	ندارد	الزامی
امکان ارائه مدارک جدید	بله محدود طبق IRPA	خیر
جلسه حضوری	معمولاً ندارد	پس از Leave
نقش وزیر مهاجرت	امکان مداخله	طرف دعوا
تعلیق اخراج	معمولاً متوقف می‌شود	وابسته به تصمیم
اختیارات مرجع	تأیید نقض یا رسیدگی مجدد	تأیید یا ارجاع مجدد
اعطای مستقیم پناهندگی	بله	خیر
نتیجه در صورت رد	پایان تجدیدنظر	الزام به ترک کانادا
سطح تخصص	بسیار تخصصی	عمومی حقوقی

3- درخواست ارزیابی ریسک قبل از اخراج (PRRA)

اگر دستور اخراج (Removal Order) برایتان صادر شود، ممکن است بتوانید برای ارزیابی ریسک پیش از اخراج (Pre-Removal Risk Assessment یا PRRA) اقدام کنید. PRRA فرصتی است برای اینکه اداره مهاجرت کانادا پیش از اجرای اخراج بررسی کند آیا بازگرداندن فرد به کشور مبدأ، او را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد یا خیر! در این ارزیابی، تمرکز اصلی بر تهدیدهای جدید یا شرایط کنونی در کشور مبدأ است، به‌ویژه عواملی که پس از رد پرونده پناهندگی به وجود آمده‌اند یا در رسیدگی قبلی به‌درستی بررسی نشده‌اند.

این خطرات می‌تواند شامل تهدید جانی، شکنجه، آزار، یا برخوردهای غیرانسانی باشد که در صورت دیپورت شدن ممکن است متوجه شما شود. لازم به توجه است که امکان ارسال درخواست PRRA به‌صورت خودکار وجود ندارد و تنها زمانی می‌توانید اقدام کنید که افسر اداره مهاجرت به‌طور رسمی به شما اطلاع دهد که واجد شرایط ارائه درخواست هستید. در صورت پذیرش درخواست، اجرای دستور اخراج متوقف می‌شود و شما تحت حمایت دولت کانادا قرار خواهید گرفت.

4- درخواست از طریق دلایل بشر‌دوستانه و دلسوزانه (H&C)

در شرایط خاص و استثنایی، این امکان وجود دارد که برای دریافت اقامت دائم کانادا بر مبنای ملاحظات بشر‌دوستانه و دلسوزانه (H&C) اقدام کنید. در این مسیر لازم است ثابت کنید که بازگشت شما به کشور مبدأ یا ترک کانادا، منجر به سختی‌های شدید و شرایط غیرعادی برای شما یا اعضای نزدیک خانواده‌تان خواهد شد.

درخواست H&C جایگزین روند پناهندگی نیست، بلکه یک مسیر اختیاری و مبتنی بر صلاحدید اداره مهاجرت است و صرفاً در صورتی پذیرفته می‌شود که مجموعه شرایط انسانی، خانوادگی، اجتماعی یا پزشکی شما به‌گونه‌ای باشد که سازمان مهاجرت ناچار به اعمال استثناء از قواعد عمومی شود.

زمان‌بندی‌های حیاتی برای اعتراض به در خواست پناهندگی

اگر درخواست پناهندگی شما در کانادا ریجکت شده و می‌خواهید اعتراض کنید، باید بدانید که برای این کار، زمان محدودی دارید:

۱۵ روز برای اعتراض به دادگاه پناهندگی از داخل کانادا: مهلت ۱۵ روزه مربوط به ثبت اولیه اعتراض در شعبه تجدیدنظر پناهندگی (RAD) است. این مهلت مخصوص افرادی است که داخل کانادا هستند، پرونده پناهندگی آن‌ها توسط RPD رد شده و طبق قانون حق اعتراض دارند. از اولین روز از دریافت نامه کتبی ریجکتی (Written Decision) فرصت دارید تا ۱۵ روز بعد از آن، اعلام رسمی اعتراض (Notice of Appeal) را ثبت کنید.

۶۰ روز برای اعتراض به دادگاه پناهندگی از خارج کانادا: افرادی که خارج از کانادا هستند و درخواست پناهدگی‌شان رد شده نیز تا شصت روز فرصت دارند که اعتراض خود را مطابق با مراحل بالا، ثبت کنند.

⚠️نکته⚠️: در بسیاری از موارد اگر مهلت ارسال درخواست تجدیدنظر از دست برود، دیگر حق اعتراض و امکان بررسی مجدد پرونده وجود نخواهد داشت، مگر در شرایط خاص! به‌طور کلی اگر مهلت ارسال درخواست یا پرونده تجدیدنظر را از دست دادید، باید برای تمدید مهلت، درخواست ثبت کنید. فرم این درخواست از طریق وب‌سایت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB) و دفاتر ثبت تجدیدنظر پناهندگی (RAD) در دسترس است.

همراه این درخواست باید نسخه‌هایی از درخواست و پرونده تجدیدنظر نیز ارسال شود. همچنین ارائه یک سوگندنامه یا اظهارنامه رسمی (Affidavit or Statutory Declaration) الزامی است که در آن، دلیل از دست رفتن مهلت را توضیح دهید.

نامه PFL چیست؟

نامه دادرسی رویه‌ای (Procedural Fairness Letter یا PFL) یک نامه رسمی از سوی اداره مهاجرت کانادا (IRCC) است و زمانی ارسال می‌شود که در پرونده مهاجرتی متقاضی ابهام یا اشکالی وجود داشته باشد. این نامه نشان می‌دهد که افسر مهاجرت درباره موضوعاتی مانند نقص مدارک، تناقض در اطلاعات یا مسائل مربوط به صلاحیت متقاضی، نگرانی دارد و به او فرصت می‌دهد تا توضیحات یا مدارک تکمیلی را ارائه کند.

در واقع، PFL به جای رد فوری پرونده، «حق شنیده شدن» را برای متقاضی فراهم می‌کند تا در بازه‌ای محدود (معمولاً چند هفته) به نگرانی‌های مطرح‌شده پاسخ دهد. پاسخ به این نامه باید دقیق، مستند و کاملاً متمرکز بر رفع ابهامات باشد، زیرا عدم ارائه پاسخ مناسب یا تأخیر در ارسال، معمولاً به رد نهایی درخواست منجر خواهد شد.

پس از اخراج؛ مجوز بازگشت به کانادا (ARC)

در کانادا سه نوع حکم اخراج وجود دارد و نیاز به دریافت مجوز بازگشت به کانادا (ARC)، به نوع حکم اخراج و نحوه اجرای آن بستگی دارد. پیش از آن‌که اداره مهاجرت کانادا درخواست مجوز بازگشت به کانادا (ARC) را بررسی کند، باید خروج شما از کانادا به‌صورت رسمی و ثبت‌شده انجام شده باشد. این یعنی هنگام ترک کانادا، باید خود را به مأمور خدمات مرزی کانادا (CBSA) معرفی کنید تا خروج شما تأیید شود و سپس گواهی خروج (Certificate of Departure) دریافت کنید.

دستور خروج (Departure Order) به فرد ۳۰ روز فرصت می‌دهد کانادا را ترک کند. اگر خروج در این مهلت انجام شود و گواهی خروج وجود داشته باشد. درصورت خروج از کانادا از طریق این حکم، برای بازگشت نیازی به دریافت ARC نخواهید داشت. اما اگر بدون مراجعه به مأمور مرزی از کانادا خارج شوید یا خروج شما بیش از 30 روز زمان ببرد، از نظر اداره مهاجرت، حکم اخراج معتبر نبوده و باید برای بازگشت برای دریافت مجوز ARC درخواست دهید.

🗸 حکم محرومیت (Exclusion Order) معمولاً ممنوعیت ورود یک‌ساله دارد (یا پنج‌ساله در صورت ارائه اطلاعات نادرست) و پس از پایان این مدت، بدون مجوز ARC می‌توان به کانادا برگردید.

🗸 حکم اخراج (Deportation Order) شدیدترین نوع حکم اخراج است و به معنای ممنوعیت دائمی ورود به کاناداست. در این حالت تنها با دریافت مجوز ARC امکان بازگشت وجود دارد.

به‌طور خلاصه، فقدان دلایل موجه برای فرار یا شواهد کافی برای ترس از آزار، مشارکت در جرم‌های سنگین و وجود حمایت کافی در کشور مبدا از جمله دلایل ریجکت شدن پناهندگی هستند.

رفع ریجکتی پناهندگی با موسسه ایمکس در کانادا

در پروسه تلاش برای رفع رد درخواست پناهندگی در کانادا، آگاهی از حقوق قانونی و اقدام به‌موقع نقش تعیین‌کننده‌ای در سرنوشت پرونده دارد. اگر درخواست پناهندگی رد شود، هنوز راه‌های قانونی مهمی از جمله اعتراض در بخش تجدیدنظر پناهندگان (RAD)، ثبت شکایت رفع ریجکتی پناهندگی در کانادا از طریق دادگاه فدرال و همچنین اقدام برای ارزیابی ریسک قبل از اخراج (PRRA) برای ادامه مسیر وجود دارد. هر یک از این گزینه‌ها شرایط، مهلت‌ها و الزامات حقوقی خاص خود را دارند و انتخاب نادرست یا تأخیر در ارسال درخواست بازبینی یا شکایت، می‌تواند فرصت دریافت پناهندگی در کانادا را به‌طور کامل از بین ببرد.

در چنین مرحله حساسی، همراهی وکلای متخصص اهمیت بالایی دارد. وکلای ایمکس با فعالیت مستقیم در کانادا و آشنایی عملی با رویه دادگاه‌ها نقش مؤثری در اصلاح اشتباهات پرونده و افزایش شانس موفقیت در رفع ریجکتی پناهندگی در کانادا دارند. این وکلا عضو رسمی شورای قانون‌گذاری مشاوران مهاجرت کانادا (CICC) هستند و تجربه عملی آن‌ها در پرونده‌های ریجکتی پناهندگی، پشتوانه‌ای جدی برای دفاع حقوقی مؤثر و اصولی از پرونده شما به‌شمار می‌رود.

سوالات متداول پس از ریجکت شدن پناهندگی

1- آیا بعد از ریجکتی می‌توانم در کانادا کار کنم؟
بله! اگر به رأی رد درخواست پناهندگی در کانادا اعتراض کرده باشید یا دستور اخراج صادر شده اما فعلاً قابل اجرا نباشد، می‌توانید برای مجوز کار آزاد یا اپن‌ورک پرمین (Open Work Permit) درخواست دهید. در این شرایط، اداره مهاجرت کانادا (IRCC) اجازه می‌دهد تا زمان تعیین تکلیف نهایی در کانادا کار کنید.

2- آیا برنده شدن در دادگاه فدرال به معنای قبول پناهندگی است؟
خیر! در صورت موفقیت در دادگاه فدرال، پرونده برای بررسی مجدد توسط یک آفیسر یا هیئت متفاوت ارجاع می‌شود و به‌معنای پذیرش قطعی پناهندگی نیست.

3- نقش نوت آفیسر در فرایند اعتراض چیست؟
نوت آفیسر یادداشت‌های داخلی افسر مهاجرت درباره دلایل رد پرونده، ارزیابی مدارک و تناقض‌هاست. این یادداشت‌ها به آفیسر بعدی و وکیل پرونده کمک می‌کنند تا نقاط ضعف پرونده، خطاهای آفیسر قبلی و مسیر درست ادامه اعتراض را شناسایی کنند.